Hoe zorg je ervoor dat jongeren en volwassenen die tussen wal en schip dreigen te vallen toch hun plek vinden op de arbeidsmarkt en in de samenleving? Bij Summa in Eindhoven geloven ze in een stevig fundament: basisvaardigheden. Hun aanpak is gebaseerd op het dagelijks leven. Onderwijsdirecteur Régine van Lieshout en teamleider Maarten van Ham vertellen over hun visie, over het programma Taalkracht en het arbeidsmarktproject De achthonderd.
“Bij Summa willen we mensen – jong en oud – perspectief bieden. Niet alleen op een baan, maar ook op de mogelijkheid om mee te doen in de samenleving”, vertelt Régine. We kijken daarbij vooral/ook naar mensen in een kwetsbare positie: zowel jongeren als volwassenen die moeite hebben met taal, rekenen of digitale vaardigheden, en voor wie ‘een leven lang ontwikkelen’ geen vanzelfsprekendheid is.
De impact is tastbaar. Régine heeft inmiddels heel wat mooie voorbeelden. Zo is er de 91-jarige man die wilde leren appen met zijn kleinkinderen en met een QR-code een koffie wilde kunnen bestellen in een café. Of de zorgmedewerker die dankzij een taaltraject eindelijk haar eigen rapportages durfde te schrijven. “Mensen krijgen weer zelfvertrouwen”, zegt ze. “Ze ontdekken: ik kan iets. En dan willen ze doorleren. Bijvoorbeeld voor een baan in de kinderopvang, de techniek of de zorg.” Maarten sluit daarop aan. “Ik zie het in hun ogen. Er komen letterlijk lichtjes in. Daar doen wij het voor.”
Régine en Maarten willen niet praten over een ‘afstand tot de arbeidsmarkt’, maar mensen ondersteunen in wat ze nodig hebben om mee te doen. “Dat vraagt een aanpak waarin basisvaardigheden, vakvaardigheden en coaching hand in hand gaan”, aldus Régine.
Een van de belangrijke pijlers is Taalkracht, een onderwijsteam van Summa dat zich richt op het versterken van basisvaardigheden. Taalkracht biedt taal-, reken- en digitale vaardigheden aan, en altijd met het doel om iemands maatschappelijke positie te versterken. “Het doel is niet altijd een B1-certificaat”, legt Régine uit. “Het gaat erom dat iemand zelf een afspraak kan maken bij de huisarts, of een mail kan sturen naar de school van diens kind. Die praktische insteek maakt het verschil.”
In plaats van een vaste methode werden er leerblokken van 6 weken ontwikkeld waarin ze vaardigheden geïntegreerd aanbieden. “Neem nu die afspraak bij de huisarts: daarvoor moet iemand online inloggen met een DigiD. Of telefonisch een afspraak maken en daarbij uitleggen wat de klachten inhouden. Wie weet pakt deze persoon de bus om bij de praktijk te komen; dan is het nodig om bustijden te kunnen lezen.” Al deze zaken komen in een leerblok aan de orde, zodat een leerling na 6 weken in staat is om een afspraak te maken en naar de huisartsenpraktijk te gaan.
En niet alleen het lesprogramma is praktisch ingestoken. “We willen op pantoffelafstand zitten”, vertelt Maarten. “Laat ik 15 mensen naar Eindhoven reizen, of stuur ik 1 docent naar Eersel? Het is niet moeilijk om te raden in welke situatie de meeste mensen komen opdagen.”
Waar Taalkracht de basisvaardigheden van individuen versterkt, richt De achthonderd zich op werkgelegenheid. In deze publiek-private samenwerking werken bedrijven, onderwijsinstellingen en overheden samen aan arbeidsmarktvraagstukken. Het doel van De achthonderd? Mensen in kwetsbare posities via maatwerkopleidingen naar duurzaam werk begeleiden.
“In dit complexe vraagstuk spelen veel partijen een rol”, legt Régine uit. “Denk aan de gemeente, sociaal werk, onderwijs, de Sociale Werkvoorzieningbedrijven.” Régine zag het nut van een gezamenlijke aanpak en ging in gesprek met sociaal werkbedrijven en enkele werkgevers over het opstarten van een programma Duurzame Inzetbaarheid. Het initiatief kreeg bekendheid, meer partners sloten zich aan en het consortium stelde zichzelf het doel om 800 mensen duurzaam aan het werk te helpen. En wijzigde haar naam naar De achthonderd.
Het consortium werkt met een vast onderwijsconcept waarin basisvaardigheden, vakvaardigheden en coaching worden gecombineerd. Door 80% van het onderwijs te standaardiseren en 20% aan te passen op de behoeften van het bedrijfsleven, blijft maatwerk haalbaar én schaalbaar. “We houden de behoeften van de arbeidsmarkt goed in de gaten en passen ons aanbod hierop aan.”
Wat adviseert Summa andere onderwijsinstellingen? “Begin bij een gedeelde visie”, zegt Régine. “Werk vanuit de leefwereld van mensen. Integreer basisvaardigheden in alles wat je in het dagelijks leven doet. En zoek samenwerking, binnen én buiten het onderwijs.”
Maarten vult aan: “Basisvaardigheden gaan verder dan een verplicht uurtje Nederlands. Ze vormen de sleutel tot zelfstandigheid, participatie en werk. En ze verdienen een centrale plek in elk curriculum.”
