Zestien jaar, een vmbo-diploma op zak… en dan? Wat ga je doen? Sommige jongeren vinden die keuze lastig. In het Keuzejaar bij Summa krijgen zij de ruimte om de wereld en zichzelf te ontdekken. Het Keuzejaar is bedoeld om jongeren te helpen bij een bewuste studiekeuze en hun overgang naar een vervolgopleiding te versterken. Het is één van de vele knoppen waar Summa aan draait om voortijdig schoolverlaten terug te dringen. Die brede aanpak is ook het ministerie van Onderwijs opgevallen. “We pakken de student vast en laten niet meer los.”
Die Summa-aanpak heeft resultaat: het percentage uitvallers daalde de afgelopen jaren naar 5,1 procent, flink lager dan het landelijk gemiddelde van 6,5 procent. En dat terwijl Summa in een stedelijk gebied werkt met al zijn uitdagingen. “Een paar jaar geleden zeiden we: het is jammer dat jongeren eerst vast moeten lopen voor we ze helpen”, zegt Marjan Emck van Summa Plus. “Uiteindelijk is daaruit het Keuzejaar voortgekomen, waarin jongeren zich direct na het voortgezet onderwijs kunnen richten op hun persoonlijke ontwikkeling en alsnog een passende studiekeuze kunnen maken.”
Dat Keuzejaar is bedoeld voor jongeren die serieus gezocht hebben naar een passende studiekeuze, maar tot de conclusie komen dat ze écht niet weten wat ze willen. Een jaar lang krijgen ze de tijd om dat te ontdekken. Ze doen testen, bezoeken bedrijven, lopen snuffelstages, volgen workshops, werken in projecten en gaan zelfs op studiereis naar het buitenland. “Tegelijkertijd maken ze kennis met het mbo-leven”, zegt Marjan. “Ze volgen onderdelen van de opleiding facilitair medewerker niveau 2, maken opdrachten en examens en leren samenwerken en plannen. Zo ervaren ze hoe het werkt in het mbo. En dankzij de samenwerking met die opleiding kunnen ze bovendien een startkwalificatie halen.”
Inmiddels hebben ook andere mbo-scholen vergelijkbare oriëntatietrajecten. Dinsdag 2 december kwamen ze bij Summa samen om ervaringen te delen en van elkaar te leren. Tijdens die bijeenkomst kwam de gezamenlijke inzet scherp naar voren. Teams uit het hele land lieten zien hoe zij jongeren helpen ontdekken wat bij hen past en gingen daar open met elkaar over in gesprek. “Het was heel inspirerend: mensen die met veel enthousiasme en passie voor deze jongeren aan het werk zijn en dat open met elkaar delen. Iedereen kreeg veel ideeën en lesideeën aangereikt, van verschillende begeleidingsvormen tot hoe je zo’n plan opzet. Dat is erg waardevol”, zegt Marjan.
Ook het ministerie van Onderwijs schoof aan. Marjan: “We vragen het ministerie al jaren voor officiële erkenning van oriëntatietrajecten. Nu komt er een onderzoek naar nut en effect. Dat duurt vier jaar, intussen gaan wij gewoon door.” Want jongeren die het Keuzejaar afronden, weten beter wat ze willen en kunnen. Een groot deel stroomt door naar een passende opleiding. Bijna iedereen haalt het niveau 2-diploma, de startkwalificatie. Een enkeling neemt een tussenjaar of gaat werken. “Ook mooi is dat ouders hun kinderen vaak zien opbloeien.”
Het Keuzejaar is bij Summa onderdeel van een breed pallet aan initiatieven voor jongeren die twijfelen of vastlopen. Zo helpen gespecialiseerde studiekeuze- en loopbaanadviseurs jongeren die een verkeerde studiekeuze hebben gemaakt. “We voeren gesprekken, doen testen en laten ze kennismaken met opleidingen die hen leuk lijken”, vertelt teamleider Dennis Langenhuijsen. “Zo helpen we jaarlijks ruim duizend studenten aan een passende keuze.” Voor studenten die meer ondersteuning nodig hebben, is er het Via-traject. “In een kleine groep heroriënteren zij zich op een andere studie of werk. Ieder jaar helpen we op deze manier zo’n honderd studenten vooruit. De kracht zit er ook in dat we het hele jaar door met Via-groepen starten.” Daarnaast is er nog de doorstroomklas, voor zelfstandigere jongeren die wat extra tijd en begeleiding nodig hebben om een goede keuze te maken.
“Studenten kunnen bij Summa rekenen op een stevig vangnet”, vat Dennis samen. “We pakken ze bij de hand en laten niet meer los. Die aanpak werkt.” Marjan benadrukt hoe waardevol het is dat jongeren een veilige plek hebben om te zoeken en te proberen. “Het pad naar volwassenheid is zelden recht,” zegt ze. “Maar als je de ruimte krijgt om bochten te maken, kom je uiteindelijk op een plek die echt bij je past.”
